Vox-Latina-Gottingensis

Scripta auctorum Latinorum

Publius Ovidius Naso
Tristia
Liber IV, 10

1

Ille ego qui fuerim, tenerorum lusor amorum,

2

quem legis, ut noris, accipe posteritas.

3

Sulmo mihi patria est, gelidis uberrimus undis,

4

milia, qui novies distat ab Urbe decem.

5

Editus hic ego sum nec non ut tempora noris, 

6

cum cecidit fato consul uterque pari.

7

Si quid id est, usque a proavis vetus ordinis heres,

8

non modo fortunae munere factus eques.

9

Nec stirps prima fui; genito sum fratre creatus,

10

qui tribus ante quater mensibus ortus erat. 

11

Lucifer amborum natalibus affuit idem:

12

Una celebrata est per duo liba dies;

13

haec est armiferae festis de quinque Minervae,

14

quae fieri pugna prima cruenta solet.

15

Protinus excolimur teneri, curaque parentis 

16

imus ad insignes Urbis ab arte viros.

17

Frater ad eloquium viridi tendebat ab aevo,

18

fortia verbosi natus ad arma fori;

19

at mihi iam puero caelestia sacra placebant,

20

inque suum furtim Musa trahebat opus. 

21

Saepe pater dixit 'studium quid inutile temptas?

22

Maeonides nullas ipse reliquit opes.'

23

Motus eram dictis, totoque Helicone relicto

24

scribere temptabam verba soluta modis.

25

Sponte sua carmen numeros veniebat ad aptos,

26

et quod temptabam scribere versus erat.

27

Interea tacito passu labentibus annis

28

liberior fratri sumpta mihique toga est,

29

induiturque umeris cum lato purpura clavo,

30

et studium nobis, quod fuit ante, manet.

31

Iamque decem vitae frater geminaverat annos,

32

cum perit, et coepi parte carere mei.

33

Cepimus et tenerae primos aetatis honores,

34

eque viris quondam pars tribus una fui.

35

Curia restabat: Clavi mensura coacta est;

36

maius erat nostris viribus illud onus.

37

Nec patiens corpus, nec mens fuit apta labori,

38

sollicitaeque fugax ambitionis eram,

39

et petere Aoniae suadebant tuta sorores

40

otia, iudicio semper amata meo.

41

Temporis illius colui fovique poetas,

42

quotque aderant vates, rebar adesse deos.

43

Saepe suas volucres legit mihi grandior aevo,

44

quaeque necet serpens, quae iuvet herba, Macer.

45

Saepe suos solitus recitare Propertius ignes

46

iure sodalicii, quo mihi iunctus erat.

47

Ponticus heroo, Bassus quoque clarus iambis

48

dulcia convictus membra fuere mei.

49

Et tenuit nostras numerosus Horatius aures,

50

dum ferit Ausonia carmina culta lyra.

51

Vergilium vidi tantum, nec avara Tibullo

52

tempus amicitiae fata dedere meae.

53

Successor fuit hic tibi, Galle, Propertius illi;

54

quartus ab his serie temporis ipse fui.

55

Utque ego maiores, sic me coluere minores,

56

notaque non tarde facta Thalia mea est.

57

Carmina cum primum populo iuvenilia legi,

58

barba resecta mihi bisve semelve fuit.

59

Moverat ingenium totam cantata per Urbem

60

nomine non vero dicta Corinna mihi.

61

Multa quidem scripsi, sed, quae vitiosa putavi,

62

emendaturis ignibus ipse dedi.

63

Tunc quoque, cum fugerem, quaedam placitura cremavi

64

iratus studio carminibusque meis.

65

Molle Cupidineis nec inexpugnabile telis

66

cor mihi, quodque levis causa moveret, erat.

67

Cum tamen hic essem minimoque accenderer igni,

68

nomine sub nostro fabula nulla fuit.

69

Paene mihi puero nec digna nec utilis uxor

70

est data, quae tempus perbreve nupta fuit.

71

Illi successit, quamvis sine crimine coniunx,

72

non tamen in nostro firma futura toro.

73

Ultima, quae mecum seros permansit in annos,

74

sustinuit coniunx exulis esse viri.

75

Filia me mea bis prima fecunda iuventa,

76

sed non ex uno coniuge, fecit avum.

77

Et iam complerat genitor sua fata novemque

78

addiderat lustris altera lustra novem.

79

Non aliter flevi, quam me fleturus adempto

80

ille fuit; matri proxima iusta tuli.

81

Felices ambo tempestiveque sepulti,

82

ante diem poenae quod periere meae!

83

Me quoque felicem, quod non viventibus illis

84

sum miser, et de me quod doluere nihil!

85

Si tamen extinctis aliquid nisi nomina restat, 

86

et gracilis structos effugit umbra rogos,

87

fama, parentales, si vos mea contigit, umbrae,

88

et sunt in Stygio crimina nostra foro,

89

scite, precor, causam (nec vos mihi fallere fas est)

90

errorem iussae, non scelus, esse fugae.

91

Manibus hoc satis est: ad vos, studiosa, revertor,

92

pectora, qui vitae quaeritis acta meae.

93

Iam mihi canities pulsis melioribus annis

94

venerat, antiquas miscueratque comas,

95

postque meos ortus Pisaea vinctus oliva

96

abstulerat deciens praemia victor equus,

97

cum maris Euxini positos ad laeva Tomitas

98

quaerere me laesi principis ira iubet.

99

Causa meae cunctis nimium quoque nota ruinae

100

indicio non est testificanda meo.

101

Quid referam comitumque nefas famulosque nocentes?

102

Ipsa multa tuli non leviora fuga.

103

Indignata malis mens est succumbere seque

104

praestitit invictam viribus usa suis;

105

oblitusque mei ductaeque per otia vitae

106

insolita cepi temporis arma manu;

107

totque tuli terra casus pelagoque quot inter

108

occultum stellae conspicuumque polum.

109

Tacta mihi tandem longis erroribus acto

110

iuncta pharetratis Sarmatis ora Getis.

111

Hic ego, finitimis quamvis circumsoner armis,

112

tristia, quo possum, carmine fata levo.

113

Quod quamvis nemo est, cuius referatur ad aures,

114

sic tamen absumo decipioque diem.

115

Ergo quod vivo durisque laboribus obsto,

116

nec me sollicitae taedia lucis habent,

117

gratia, Musa, tibi: Nam tu solacia praebes,

118

tu curae requies, tu medicina venis.

119

Tu dux et comes es, tu nos abducis ab Histro,

120

in medioque mihi das Helicone locum;

121

tu mihi, quod rarum est, vivo sublime dedisti

122

nomen, ab exequiis quod dare fama solet.

123

Nec, qui detrectat praesentia, Livor iniquo

124

ullum de nostris dente momordit opus.

125

Nam tulerint magnos cum saecula nostra poetas,

126

non fuit ingenio fama maligna meo,

127

cumque ego praeponam multos mihi, non minor illis

128

dicor et in toto plurimus orbe legor.

129

Si quid habent igitur vatum praesagia veri,

130

protinus ut moriar, non ero, terra, tuus.

131

Sive favore tuli, sive hanc ego carmine famam,

132

iure tibi grates, candide lector, ago.