Vox-Latina-Gottingensis

Scripta auctorum Latinorum

Publius Ovidius Naso
Tristia
Liber I, 1

1

Parve - nec invideo - sine me, liber, ibis in Urbem,

2

ei mihi, quo domino non licet ire tuo!

3

Vade, sed incultus, qualem decet exulis esse;

4

infelix habitum temporis huius habe.

5

Nec te purpureo velent vaccinia fuco -

6

non est conveniens luctibus ille color -

7

nec titulus minio, nec cedro charta notetur,

8

candida nec nigra cornua fronte geras.

9

Felices ornent haec instrumenta libellos:

10

Fortunae memorem te decet esse meae.

11

Nec fragili geminae poliantur pumice frontes

12

hirsutus sparsis ut videare comis.

13

Neve liturarum pudeat; qui viderit illas,

14

de lacrimis factas sentiat esse meis.

15

vade, liber, verbisque meis loca grata saluta:

16

Contingam certe, quo licet, illa pede.

17

Siquis, ut in populo, nostri non inmemor illi,

18

siquis, qui, quid agam, forte requirat, erit,

19

vivere me dices, salvum tamen esse negabis;

20

id quoque, quod vivam, munus habere dei.

21

Atque ita tu tacitus, quaerent si plura legentes,

22

ne, quae non opus est, forte loquare, cave!

23

Protinus admonitus repetet mea crimina lector,

24

et peragar populi publicus ore reus.

25

Tu cave defendas, quamvis mordebere dictis;

26

causa patrocinio non bona maior erit.

27

Invenies aliquem, qui me suspiret ademptum,

28

carmina nec siccis perlegat ista genis,

29

et tacitus secum, ne quis malus audiat, optet,

30

sit mea lenito Caesare poena levis.

31

Nos quoque, quisquis erit, ne sit miser ille, precamur,

32

placatos miseris qui volet esse deos;

33

quaeque volet, rata sint, ablataque principis ira

34

sedibus in patriis det mihi posse mori.

35

Ut peragas mandata, liber, culpabere forsan

36

ingeniique minor laude ferere mei.

37

Iudiciis officium est ut res, ita tempora rerum

38

quaerere: Quaesito tempore tutus eris.

39

Carmina proveniunt animo deducta sereno;

40

nubila sunt subitis pectora nostra malis.

41

Carmina secessum scribentis et otia quaerunt;

42

me mare, me venti, me fera iactat hiems.

43

Carminibus metus omnis obest; ego perditus ensem

44

haesurum iugulo iam puto iamque meo.

45

Haec quoque quod facio, iudex mirabitur aequus,

46

scriptaque cum venia qualiacumque leget.

47

Da mihi Maeoniden et tot circumice casus,

48

ingenium tantis excidet omne malis.

49

Denique securus famae, liber, ire memento

50

nec tibi sit lecto displicuisse pudor.

51

Non ita se praebet nobis Fortuna secundam,

52

ut tibi sit ratio laudis habenda tuae.

53

Donec eram sospes, tituli tangebar amore,

54

quaerendique mihi nominis ardor erat;

55

carmina nunc si non studiumque, quod obfuit, odi,

56

sit satis: Ingenio sic fuga parta meo.

57

Tu tamen i pro me, tu, cui licet, aspice Romam.

58

Di facerent, possem nunc meus esse liber!

59

Nec te, quocl venias magnam peregrinus in Urbem,

60

ignotum populo posse venire puta.

61

Ut titulo careas, ipso noscere colore;

62

dissimulare velis, te liquet esse meum.

63

Clam tamen intrato, ne te mea carmina laedant;

64

non sunt ut quondam plena favoris erant.

65

Siquis erit, qui te, quia sis meus, esse legendum

66

non putet, e gremio reiciatque suo,

67

"inspice" dic "titulum: Non sum praeceptor amoris;

68

quas meruit, poenas iam dedit illud opus."

69

Forsitan expectes, an in alta Palatia missum

70

scandere te iubeam Caesareamque domum.

71

Ignoscant augusta mihi loca dique locorum!

72

Venit in hoc illa fulmen ab arce caput.

73

Esse quidem memini mitissima sedibus illis

74

numina, sed timeo qui nocuere deos.

75

Terretur minimo pennae stridore columba,

76

unguibus, accipiter, saucia facta tuis.

77

Nec procul a stabulis audet discedere, siqua

78

excussa est avidi dentibus agna lupi.

79

Vitaret caelum Phaethon, si viveret, et quos

80

optarat stulte, tangere nollet equos.

81

Me quoque, quae sensi, fateor Iovis arma timere:

82

Me reor infesto, cum tonat, igne peti.

83

Quicumque Argolica de classe Capherea fugit,

84

semper ab Euboicis vela retorquett aquis;

85

et mea cumba semel vasta percussa procella

86

illum, quo laesa est, horret adire locum.

87

Ergo cave, liber, et timida circumspice mente,

88

ut satis a media sit tibi plebe legi.

89

Dum petit infirmis nimium sublimia pennis

90

Icarus, aequoreis nomina fecit aquis.

91

Difficile est tamen hinc remis utaris an aura,

92

dicere: Consilium resque locusque dabunt.

93

Si poteris vacuo tradi, si cuncta videbis

94

mitia, si vires fregerit ira suas,

95

siquis erit, qui te dubitantem et adire timentem

96

tradat, et ante tamen pauca loquatur, adi.

97

Luce bona dominoque tuo felicior ipse

98

pervenias illuc et mala nostra leves.

99

Namque ea vel nemo, vel qui mihi vulnera fecit

100

solus Achilleo tollere more potest.

101

Tantum ne noceas, dum vis prodesse, videto -

102

nam spes est animi nostra timore minor -

103

quaeque quiescebat, ne mota resaeviat ira

104

et poenae tu sis altera causa, cave!

105

Cum tamen in nostrum fueris penetrale receptus,

106

contigerisque tuam, scrinia curva, domum,

107

aspicies illic positos ex ordine fratres,

108

quos studium cunctos evigilavit idem.

109

Cetera turba palam titulos ostendet apertos,

110

et sua detecta nomina fronte geret;

111

tres procul obscura latitantes parte videbis;

112

sic quoque, quod nemo nescit, amare docent.

113

Hos tu vel fugias, vel, si satis oris habebis,

114

Oedipodas facito Telegonosque voces.

115

Deque tribus, moneo, si qua est tibi cura parentis,

116

ne quemquam, quamvis ipse docebit, ames.

117

Sunt quoque mutatae, ter quinque volumina, formae,

118

nuper ab exequiis carmina rapta meis.

119

His mando dicas, inter mutata referri

120

fortunae vultum corpora posse meae,

121

namque ea dissimilis subito est effecta priori,

122

flendaque nunc, aliquo tempore laeta fuit.

123

Plura quidem mandare tibi, si quaeris, habebam,

124

sed vereor tardae causa fuisse viae;

125

et si quae subeunt, tecum, liber, omnia ferres,

126

sarcina laturo magna futurus eras.

127

Longa via est, propera! Nobis habitabitur orbis

128

ultimus, a terra terra remota mea.