Vox-Latina-Gottingensis

Texte für den Unterricht

C. Plinius Caecilius Secundus ep.7, 27

C. PLINIUS SURAE SUO S.

1

Et mihi discendi et tibi docendi facultatem otium praebet. Igitur perquam velim scire, esse phantasmata et habere propriam figuram numenque aliquod putes an inania et vana ex metu nostro imaginem accipere.

2

Ego ut esse credam, imprimis eo ducor, quod audio accidisse Curtio Rufo. Tenuis adhuc et obscurus obtinenti Africam comes haeserat; inclinato die spatiabatur in porticu; offertur ei mulieris figura humana grandior pulchriorque; perterrito. Africam se, futurorum praenuntiam, dixit; iturum enim Romam honoresque gesturum atque etiam cum summo imperio in eandem provinciam reversurum ibique moriturum.

3

Facta sunt omnia. Praeterea accedenti Carthaginem egredientique nave eadem figura in litore occurrisse narratur Ipse certe implicitus morbo futura praeteritis, adversa secundis auguratus spem salutis nullo suorum desperante proiecit.

4

Iam illud nonne et magis terribile et non minus mirum est? Quod exponam, ut accepi.

5

Erat Athenis spatiosa et capax domus, sed infamis et pestilens. Per silentium noctis sonus ferri et, si attenderes acrius, strepitus vinculorum longius primo, deinde e proximo reddebatur; mox apparebat idolon, senex macie et squalore confectus, promissa barba, horrenti capillo; cruribus compedes, manibus catenas gerebat quatiebatque.

6

Inde inhabitantibus tristes diraeque noctes per metum vigilabantur; vigiliam morbus et crescente formidine mors sequebatur Nam interdiu quoque, quamquam abscesserat imago, memoria imaginis oculis inerrabat, longiorque causis timoris timor erat. Deserta inde et damnata solitudine domus totaque illi monstro relicta; proscribebatur tamen, seu quis emere, seu quis conducere ignarus tanti mali vellet.

7

Venit Athenas philosophus Athenodorus, legit titulum, auditoque pretio, quia suspecta vilitas, percunctatus omnia docetur ac nihilo minus, immo tanto magis conducit. Ubi coepit advesperascere, iubet sterni sibi prima domus parte, poscit pugillares, stilum, lumen; suos omnes in interiora dimittit, ipse ad scribendum animum, oculos, manum intendit, ne vacua mens audita simulacra et inanes sibi metus fingeret.

8

Initio, quale ubique, silentium noctis,, dein concuti ferrum, vincula moveri; ille non tollere oculos, non remittere stilum, sed offirmare animum auribusque praetendere; tum crebrescere fragor, adventare et iam ut in limine, iam ut intra limen audiri; respicit,, videt agnoscitque narratam sibi effigiem.

9

Stabat innuebatque digito similis vocanti; hic contra, ut paulum exspectaret, manu significat rursusque ceris et stilo incumbit; illa scribentis capiti catenis insonabat; respicit rursus idem, quod prius, innuentem nec moratus tollit lumen et sequitur.

10

Ibat illa lento gradu quasi gravis vinculis; postquam deflexit in aream domus, repente dilapsa deserit comitem; desertus herbas et folia concerpta signum loco ponit.

11

Postero die adit magistratus, monet, ut illum locum effodi iubeant. Inveniuntur ossa inserta catenis et implicita, quae corpus aevo terraque putrefactum nuda et exesa reliquerat vinculis; collecta publice sepeliuntur. Domus postea rite conditis manibus caruit.

12

Et haec quidem affirmantibus credo illud affirmare aliis possum. Est libertus mihi non inlitteratus. Cum hoc minor frater eodem lecto quiescebat. Is visus est sibi cernere quendam in toro residentem admoventemque capiti suo cultros atque etiam ex ipso vertice amputantem capillos. Ubi inluxit, ipse circa verticem tonsus, capilli iacentes reperiuntur.

13

Exiguum temporis medium et rursus simile aliud priori fidem fecit. Puer in paedagogio mixtus pluribus dormiebat; venerunt per fenestras - ita narrat - in tunicis albis duo cubantemque detonderunt et, qua venerant, recesserunt. Hunc quoque tonsum sparsosque circa capillos dies ostendit.

14

Nihil notabile secutum, nisi forte, quod non fui reus, futurus, si Domitianus, sub quo haec acciderunt, diutius vixisset. Nam in scrinio eius datus a Caro de me libellus inventus est; ex quo coniectari potest, quia reis moris est summittere capillum, recisos meorum capillos depulsi, quod imminebat, periculi signum fuisse. Proinde rogo, eruditionem tuam intendas.

15

Digna res est, quam diu multumque consideres; ne ego quidem indignus, cui copiam scientiae tuae facias.

16

Licet etiam in utramque partem, ut soles, disputes, ex altera tamen fortius, ne me suspensum incertumque dimittas, cum mihi consulendi causa fuerit, ut dubitare desinerem.

Vale

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kommentar Plinius minor 07.27

Sura hatte 101 zum 2. und 107 zum 3. Male das Konsulat inne

1

docendi

er soll Plinius belehren

perquam

recht gern

scire

danach eine Doppelfrage

phantasmata

(Gespenster): Subjekt des von putes abhängigen a. c. i. mit den Infinitiven esse und habere. Zu habere sind figuram (Gestalt) und numen (überirdisches Wesen) Objekte

imago

Gestalt

2

Curtius Rufus

Diese Geschichte berichtet auch Tacitus, Ann. XI 21

tenuis, e

arm

obtinere, obtineo

als Statthalter

haerere, haereo, haesi

'sich anschließen'

spatiari

spazierengehen

offertur

medial

humana

ablativus comparationis

perterrito

sc. ei

praenuntia, ae f.

Verkünderin

iturum

scil. eum

honores

Ämter

imperium

sc. consulare

3

implicare morbo

eigentlich einwickeln, medial

augurari

deuten dazu futura und adversa als Objekte. Da er krank war, deutete er die 2. Erscheinung als Ankündigung seines Todes, den sie beim 1. Mal geweissagt hatte

nullo . . . desperante

adversativ

4

illud

folgendes

5

infamis

verrufen

attendere

auf etwas achten, aufpassen

reddebatur

medial

idolon

griechisch = imago = Gestalt

macies

Magerkeit

squalor

Schmutz

promittere

wachsen lassen

horrere, horreo

emporstarren

6

inhabitantibus

dativus graecus

inerrare oculis

zufällig vor die Augen treten

proscribere

zum Verkauf anbieten

conducere

mieten, pachten

7

titulus

Inschrift, das Plakat zum Verkauf ist gemeint

vilitas

der geringe Preis

tanto magis

erst recht

sternere

sc. lectum

pugillares

Schreibtäfelchen ( aus Wachs )

intendere

auf etwas achten, aufpassen, sich um etwas bemühen

vacuus

unbeschäftigt

8

concuti

infinitivus descriptivus

remittere

loslassen, aus der Hand legen

praetendere c. dat.

scil. animum Er hält sich den Mut vor die Ohren

9

cera, - ae f.

Schreibtafel, eigentlich Wachs

insonare + Dativ

dröhnen an

innuere, innuo

zunicken

10

area, -ae f.

eigentlich Fläche, der Innenraum der Villa, nämlich das dachlose, hinter dem atrium gelegene Peristyl

concerpere

abrupfen

11

inserere c. dat.

einfügen

putrefactus

verwest

exedere

abfressen

publice

öffentlich ; auf Anordnung der Gemeinde

condere

beerdigen

manes

eigentlich Totengeister, Leichenreste

carere ohne Ablativ

frei, unbehelligt sein

12

haec

das Obige illud das folgende Plinius erzählt hier, wie stets, wo er Anekdoten berichtet, Geschichten, einer Schulvorschrift gemäß

videri sibi

glauben

torum

Bett

residere

sich setzen

13

medium

sc. erat = war dazwischen, 'verging'

fidem facere

glaubwürdig machen

paedagogium

Schule, ein Internat, in dem junge Sklaven ( pueri) für gehobene Dienste ausgebildet wurden

qua

sc. via

14

futurus

konditional (irreal)

scrinium

Archiv (vgl. Schrein )

Carus

ein gefährlicher Ankläger, der in den letzten Lebensjahren Domitians die Hinrichtung mehrerer guter Freunde des Plinius erwirkte

libellus

hier = Anklageschrift

summittere

= promittere

16

licet

'du magst', wenn du willst

in utramque partem disputare

(nach Rhetorenart ) erörtern

zuerst hatten die Philosophen der sogenannten jüngeren Akademie eingeführt, zwei entgegengesetzte Standpunkte nacheinander vertreten

suspensum incertumque

suspensus

Hendiadyoin

erwartungsvoll aufgeregt