Vox-Latina-Gottingensis

Texte für den Unterricht

P. Ovidius Naso Metamorphosen VI, 317 - 381

(Die lykischen Bauern)

Versmaß Hexameter

Nach der Verwandlung Niobes in einen Felsen erinnert sich von den Zuhörern (e quibus) einer (unus) an ein ähnliches Ereignis. Wie die Königin Niobe überschritten auch einfache Bauern ihre menschlichen Grenzen und wurden dafür bestraft:

317

E quibus unus ait: "Lyciae quoque fertilis agris

318

non inpune deam veteres sprevere coloni.

319

Res obscura quidem est ignobilitate virorum,

320

mira tamen. Vidi praesens stagnumque locumque

321

prodigio notum. Nam me iam grandior aevo

322

inpatiensque viae genitor deducere lectos

323

iusserat inde boves gentisque illius eunti

324

ipse ducem dederat. Cum quo dum pascua lustro,

325

ecce, lacu medio sacrorum nigra favilla

326

ara vetus stabat tremulis circumdata cannis.

327

Restitit et pavido "faveas mihi" murmure dixit

328

dux meus, et simili "faveas" ego murmure dixi.

329

Naiadum Faunine foret tamen ara, rogabam,

330

indigenaene dei, cum talia rettulit hospes:

331

"Non hac, o iuvenis, montanum numen in ara est:

332

illa suam vocat hanc, cui quondam regia coniunx

333

orbem interdixit, quam vix erratica Delos

334

orantem accepit - tum, cum levis insula nabat.

335

Illic incumbens cum Palladis arbore palmae

336

edidit invita geminos Latona noverca.

337

Hinc quoque Iunonem fugisse puerpera fertur

338

inque suo portasse sinu, duo numina, natos.

339

Iamque Chimaeriferae, cum sol gravis ureret arva,

340

finibus in Lyciae longo dea fessa labore

341

sidereo siccata sitim collegit ab aestu,

342

uberaque ebiberant avidi lactantia nati.

343

Forte lacum mediocris aquae prospexit in imis

344

vallibus: Agrestes illic fruticosa legebant

345

vimina cum iuncis gratamque paludibus ulvam.

346

Accessit positoque genu Titania terram

347

pressit, ut hauriret gelidos potura liquores.

348

Rustica turba vetat; dea sic affata vetantes:

349

"Quid prohibetis aquis? Usus communis aquarum est.

350

Nec solem proprium natura nec aera fecit

351

nec tenues undas: Ad publica munera veni.

352

Quae tamen ut detis, supplex peto. Non ego nostros

353

abluere hic artus lassataque membra parabam,

354

sed relevare sitim. Caret os umore loquentis,

355

et fauces arent, vixque est via vocis in illis.

356

Haustus aquae mihi nectar erit, vitamque fatebor

357

accepisse simul: Vitam dederitis in unda.

358

Hi quoque vos moveant, qui nostro bracchia tendunt

359

parva sinu." Et casu tendebant bracchia nati.

360

Quem non blanda deae potuissent verba movere?

361

Hi tamen orantem perstant prohibere minasque,

362

ni procul abscedat, conviciaque insuper addunt.

363

Nec satis est, ipsos etiam pedibusque manuque

364

turbavere lacus imoque e gurgite mollem

365

huc illuc limum saltu movere maligno.

366

Distulit ira sitim. Neque enim iam filia Coei

367

supplicat indignis nec dicere sustinet ultra

368

verba minora dea tollensque ad sidera palmas

369

"aeternum stagno" dixit "vivatis in isto!"

370

Eveniunt optata deae: Iuvat esse sub undis

371

et modo tota cava submergere membra palude,

372

nunc proferre caput, summo modo gurgite nare,

373

saepe super ripam stagni consistere, saepe

374

in gelidos resilire lacus. Sed nunc quoque turpes

375

litibus exercent linguas pulsoque pudore,

376

quamvis sint sub aqua, sub aqua maledicere temptant.

377

Vox quoque iam rauca est inflataque colla tumescunt,

378

ipsaque dilatant patulos convicia rictus.

379

Terga caput tangunt, colla intercepta videntur,

380

spina viret, venter, pars maxima corporis, albet,

381

limosoque novae saliunt in gurgite ranae.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kommentar

317

E quibus

gemeint sind die vorher erwähnten Menschen

Lycia, Lykiae f

Lykien Landschaft in Kleinasien

fertilis, fertile

fruchtbar

agris

= abl. loci

318

impune

straflos

spernere, sperno, sprevi, spretum

verachten, verschmähen

colonus, colonii m

Siedler, Bauer

319

obscurus, obscura, obscurum

unbekannt, dunkel

quidem

zwar

ignobilitas, ignobilitatis f

Unbekanntheit, fehlende Vornehmheit

320

praesens, praesentis:

persönlich, mit eigenen Augen

stagnum, stagni n

Teich

que. ..que

= et...et

321

prodigium, prodigii n

Wunder(Zeichen)

grandis, grande

groß

aevum, aevi n

Lebensalter

322

impatiens, impatientis + Gen

einer Sache nicht gewachsen, nicht fähig zu

legere, lego, legi, lectum

auswählen

323

bos, bovis m. f

Rind

gentis illius:

gemeint sind die Lykier

eunti

sc. mihi = mir auf dem Weg oder für den Weg

324

pascua, pascuorum n

Weide(land)

lustrare

besichtigen

325

sacra, orum n

Opfer(handlung)

niger, nigra, nigrum

schwarz zu ara

favilla, favillae f

Asche

326

ara, arae f

Altar

tremulus, tremula, tremulum

zitternd

circumdare, circumdo, circumdedi, circumdatum

umgeben

canna, cannae f

Schilfrohr

327

resistere, resisto, restiti

stehen bleiben

pavidus, pavida, pavidum

furchtsam

favere, faveo

gnädig sein

murmur, murmuris n

Murmeln

329

Naiades, Naiadum f

Najaden Quell -, Fluß-, Seenymphen

Faunus, Fauni m

Faunus Feldgott

...ne...ne...

ob...oder... oder...

tamen

in Fragen: denn

rogabam

Funktion des Imperfekts?

330

indigena, ae m. und f

einheimisch, inländisch

...ne

nimmt ...ne von Vers 329 wieder auf = oder

hospes, itis m

Fremder

331

montanus, montana, montanum

Adjektiv zu mons

332

quondam

einst

regia coniunx

Königsgattin = Iuno die Frau Iupiters

333

orbis, orbis m

Erdkreis

interdicere, interdico, interdixi, interdictum + Akk

etwas untersagen, verbieten

erraticus, erratica, erraticum

umherirrend, unstet

Delos, Deli f

die Insel Delos

334

levis, leve

leicht, hier = haltlos, nicht fest

insula

Apposition zu Delos Vers 333 = als Insel

nare

schwimmen

335

incumbere, incumbo + Dat.

sich stützen auf

Pallas, Palladis f.

Pallas Beiname der Minerva, griech. = Athene), ihr ist der Ölbaum heilig

palma, palmae f.

Palme

336

edere, edo, edidi, editum

herausgeben, gebären

noverca, ae f

Stiefmutter, Iuno ist gemeint

337

puerpera, ae f.

junge Mutter, Wöchnerin

feror

man sagt, daß ich persönliches Passiv + Infinitiv

338

sinus, sinus m

Bausch des Gewandes, Brust

339

Chimerifera f.

die Chimaere tragend das lykische Ungeheuer, hat einen Löwenkörper, Ziegenkopf und Drachenschwanz und es speit Feuer

340

fessus, fessa, fessum

matt, erschöpft

341

sidereus, a, um

Adjektiv zu sidus, sideris n. Fixstern auch = Sonne

siccare, sicco, siccavi, siccatum

austrocknen

sitis, sitis f

Durst

342

ubera, uberum n.

Brüste

ebibere, ebibo, ebibi

leertrinken

avidus, avida, avidum

gierig

lactans, lactantis

milchspendend

343

mediocris, mediocre

mäßig

prospicere, prospicio, prospexi, prospectum

aus der Ferne erblicken

imus, ima, imum

der unterste, tief unten in

344

vallis, is f

Tal der Plur. steigert; "das Auge schweift gleichsam durch das ganze Tal"

agrestis, agrestis m

Bauer

fruticosus, fruticosa, fruticosum

buschig ,vom Busch

legere, lego

sammeln

345

vimen, viminis n

Weide, Weidenrute

iuncus, iunci m.

Binse

gratus, grata, gratum

willkommen

palus, paludis f.

Sumpf

ulva, ulvae f.

Schilfrohr

346

genu, genus n.

Knie

Titania, Titaniae f.

Titanentochter Latona ist die Tochter des Titanen Coeus

347

haurire, haurio, hausi, haustum

schöpfen

gelidus, gelida, gelidum

kalt

potare, poto, potui, potum:

trinken

potura

= um zu trinken finales Partizip

liquor, liquoris m.

Flüssigkeit, Wasser poet. Plural

348

rusticus, rustica, rusticum

bäuerlich

affari, affor, affatus sum

anreden

349

communis est

"es ist ein gemeinsames Recht"

350

proprium facere

zum Privateigentum machen

aer, aeris n (Akk. a-era)

Luft

351

tenuis, tenue

= klar

352

quae

Relat. Anschluß

supplex, supplicis

demütig, flehend

353

abluere, abluo

abwaschen

artus, us m

Gelenk

lassatus, lassata, lassatum

ermattet

354

relevare

erleichtern hier = löschen

umor, umoris m.

Flüssigkeit, Feuchtigkeit

355

fauces, faucium f.

Schlund, Kehle

arere, areo

trocken sein

356

haustus, haustus m.

Schöpfen, Schluck

nectar, nectaris n.

Göttertrank

357

dederitis

alte feierliche Form von dedéritis Futur II als verstärkte, resultative Feststellung = werdet ihr dann oder damit gegeben haben

360

blandus, blanda, blandum

schmeichelnd

361

perstare

darauf beharren

minae, minarum f.

Drohungen

362

ni

= nisi

abscedere, abscedo

weggehen

convicium, convicii n.

Schimpfwort, Schmähung

insuper

noch dazu, obendrein

363

ipsos

zu lacus Vers 364

364

turbare, turbo, turbavi, turbatum

verwirren, aufwühlen

lacus

der Plural steigert = den See überall

gurges, gurgitis m.

Strudel, Wasser

365

huc ... illuc

hierhin ... dahin, hin und her

limus, limi m

Schlamm

saltus, us m.

Sprung

malignus, maligna, malignum

boshaft

366

differe, differo, distuli, dilatum

hier = verdrängen, vergessen lassen

Coeus

ein Titan , Vater der Latona

367

supplicare + Dat.

demütig anflehen

ultra

weiterhin, länger

368

minor, minus

geringer, nicht entsprechend

palma, ae f.

Handfläche, Hand

369

aeternum adverbialer Akk.

auf ewig

370

evenire, evenio

sich ereignen, in Erfüllung gehen

iuvat

(sc. rusticis): es gefällt, es macht Spaß

371

modo (Vers 371) ... nunc (Vers 372) ... modo (Vers 372)

bald ... jetzt ... bald;

einmal ... dann ... dann

tota

(prädikativ zu membra): ganz

cavus, cava, cavum

gewölbt; so sehen sie vom sumpfigen Boden den Teich über sich

submergere, submergo

untertauchen

372

modo (Vers 371) ... nunc (Vers 372) ... modo (Vers 372)

bald ... jetzt ... bald;

einmal ... dann ... dann

summo gurgite

an der Oberfläche des Wassers

374

resilire, resilio

zurückspringen

turpis, turpe

schändlich, häßlich

375

lis, litis f.

Streit, Streiterei

linguas exercere

die Zungen nicht ruhen lassen, Reden führen

pellere, pello

vertreiben

376

quamvis + Konjunktiv

obwohl

maledicere, maledico

schimpfen, schmähen

377

raucus, rauca, raucum

rauh

inflare, inflo, inflavi, inflatum

aufblasen

collum, colli n.

Hals

tumescere, tumesco

anschwellen

378

dilatare, dilato

breit machen

patulus, patula, patulum

offenstehend, breit

rictus, rictus m.

weitgeöffneter Mund, hier: = ?

convicium, convicii n.

lautes Geschrei, hier: = ?

379

intercipere, intercipio, intercepi, interceptum

herausnehmen, wegnehmen

380

spina, spinae f.

Rückgrat, Rücken

virere, vireo

grün sein

venter, ventris m.

Bauch

albere albeo

weiß sein

381

limosus, limosa, limosum

schlammig

salire, salio

springen

rana, ranae f.

Frosch